Woo-dossierh

NGO-subsidies BHOS 2020

Woo-verzoek over de naleving van subsidieverplichtingen door niet-gouvernementele organisaties onder het begrotingshoofdstuk Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, jaar 2020.

Dossiergegevens

Kenmerk WOO-2026-0008
Bestuursorgaan Ministerie van Buitenlandse Zaken
Beleidsterrein Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS)
Onderwerp Naleving subsidieverplichtingen NGO's, jaar 2020
Ingediend 28 januari 2026
Ontvangen door ministerie 29 januari 2026
Beslistermijn 12 maart 2026 (verlengd met 2 weken o.b.v. art. 4.4 lid 2 Woo)
Status Eerste tranche gespecificeerd — besluit verwacht voor 30 april 2026
Contactpersoon ministerie Directie Open Overheid (DOO), woo@minbuza.nl

Tijdlijn

28 jan 2026

Woo-verzoek ingediend

Stichting Publiek Rekenschap dient een Woo-verzoek in bij het ministerie van Buitenlandse Zaken gericht op openbaarmaking van documenten over NGO-subsidies (BHOS) in 2020 waarbij tekortkomingen in de naleving van subsidieverplichtingen zijn vastgesteld.

📄 Lees de volledige verzoektekst
29 jan 2026

Ontvangstbevestiging ministerie

Het ministerie bevestigt ontvangst van het verzoek en registreert het onder kenmerk WOO-2026-0008. De beslistermijn wordt met twee weken verlengd op basis van artikel 4.4, tweede lid, Woo vanwege de complexiteit van het verzoek. Nieuwe deadline: 12 maart 2026.

Behandelaar: Marion van Schagen, Beleidsondersteuner WOO — Directie Open Overheid (DOO)

📄 Lees de ontvangstbevestiging
9 mrt 2026

Informele reactie ministerie — verzoek tot specificering

Het ministerie stuurt een informeel bericht waarin wordt gesteld dat het verzoek "te complex en omvangrijk" is. Het ministerie geeft aan geen overkoepelende overzichten bij te houden van tekortkomingen en verwijst naar de malversatiebijlage van het BHOS-jaarverslag 2020. Er wordt voorgesteld de beslistermijn op te schorten in afwachting van een "specificeringsgesprek".

📄 Lees de volledige reactie
9 mrt 2026

Afwijzing specificering — handhaving verzoek

Stichting Publiek Rekenschap wijst het aanbod tot specificering formeel af en handhaaft het Woo-verzoek volledig. De malversatiebijlage beantwoordt het verzoek niet, het ontbreken van een centraal overzicht ontslaat het ministerie niet van de verplichting individuele documenten te verstrekken, en er is geen wettelijke grond voor opschorting. Het ministerie wordt verzocht een formele beslissing te nemen voor 30 april 2026 over de eerste tranche (89 definitief afgewezen eindverantwoordingen). Bij uitblijven volgt bezwaar. een formeel besluit te nemen.

📄 Lees de volledige brief
12 mrt 2026

Deadline formeel besluit

Uiterlijk op deze datum dient het ministerie een formeel besluit te nemen op het Woo-verzoek. Bij het uitblijven van een beslissing zal de stichting bezwaar maken wegens fictieve weigering en zo nodig beroep instellen bij de bestuursrechter.

13 mrt 2026

Nadere reactie ministerie na verstrijken termijn

Na het verstrijken van de beslistermijn licht het ministerie toe dat het verzoek volgens haar te breed en complex is en doet het voorstellen voor verdere afbakening (beleidsterrein, invorderingen of specifieke NGO).

📄 Lees de ontvangen e-mail
13 mrt 2026

Schriftelijke vervolgvragen namens verzoeker

De stichting reageert schriftelijk, wijst op de verstreken wettelijke termijn en formuleert drie gerichte vervolgvragen voor formele beantwoording binnen twee weken.

📄 Lees de verzonden e-mail
19 mrt 2026

Ontvangstbevestiging vervolgvragen door ministerie

Een collega van Mats Kooge bevestigt ontvangst van de drie vervolgvragen en geeft aan deze in goede orde te hebben ontvangen.

📄 Lees de ontvangen e-mail
24 mrt 2026

Inhoudelijke beantwoording drie vervolgvragen door ministerie

Het ministerie beantwoordt alle drie de vragen: 89 van de 122 afwijzingen zijn definitief; het managementinformatiesysteem monitort contractafspraken automatisch; voor Oxfam Novib wordt verwezen naar het OH Portaal.

📄 Lees de ontvangen e-mail
28 mrt 2026

Specificering eerste tranche en deadline gesteld

De verzoeker specificeert de eerste tranche: de 89 definitief afgewezen eindverantwoordingen met bijbehorende correspondentie. Er wordt een formeel Woo-besluit gevraagd voor 30 april 2026, bij uitblijven volgt bezwaar.

📄 Lees de verzonden e-mail

Wat vragen wij op?

Het verzoek richt zich op situaties waarin is vastgesteld dat niet volledig is voldaan aan subsidieverplichtingen. Concreet gaat het om:

1

Overzichten tekortkomingen

Registraties van NGO's waarbij in 2020 tekortkomingen zijn vastgesteld, met vermelding van organisatienaam, subsidieregeling, bedrag, aard van de tekortkoming en datum van constatering.

2

Interne documenten

Interne memo's, auditrapporten, accountantsrapportages, controleverslagen en correspondentie waarin tekortkomingen zijn besproken of beoordeeld.

3

Genomen maatregelen

Documenten over maatregelen: verlaging van subsidies, opschorting van betalingen, terugvordering, of besluiten om niet tot terugvordering over te gaan (inclusief motivering).

4

Juridische adviezen

Juridische adviezen of beleidsnotities over de toepassing van artikel 4:46 en 4:57 Awb (vaststelling en terugvordering van subsidies).

Waarom dit verzoek?

Het ministerie van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking verstrekte in 2020 ruim €1,4 miljard aan subsidies aan niet-gouvernementele organisaties. De Algemene Rekenkamer heeft meerdere jaren op rij tekortkomingen geconstateerd in het toezicht op de naleving van subsidieverplichtingen.

Uit eerdere Woo-correspondentie is gebleken dat het ministerie over geen centrale registratie beschikt van subsidieontvangers die hun verplichtingen niet nakomen. Tekortkomingen worden beschreven als zaken die "intern geregeld" worden. Alleen bewezen fraude wordt openbaar gemaakt.

"Er bestaat geen centrale registratie van wie zijn subsidieverplichtingen niet nakomt. Tekortkomingen worden intern geregeld."

— Ministerie van Buitenlandse Zaken, eerdere correspondentie

Dit Woo-verzoek is erop gericht om precies boven water te halen wat er wél is vastgelegd: welke tekortkomingen zijn geconstateerd, bij welke organisaties, en wat het ministerie er vervolgens mee heeft gedaan.

Correspondentie & documenten

Uitgaand 28 januari 2026

Woo-verzoek aan het ministerie van Buitenlandse Zaken

Geachte heer/mevrouw,

Op grond van de Wet open overheid (Woo) verzoek ik u om openbaarmaking van documenten over subsidies aan niet-gouvernementele organisaties (NGO's) binnen het begrotingshoofdstuk Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) over het jaar 2020, voor zover daarbij is vastgesteld dat niet volledig is voldaan aan de aan die subsidies verbonden verplichtingen.

Het verzoek ziet in het bijzonder op situaties waarin door of namens het ministerie is geconstateerd dat:

  • financiële of inhoudelijke rapportages niet of niet tijdig zijn ingediend;
  • accountantsverklaringen ontbraken of onvoldoende waren;
  • prestaties of doelstellingen niet zijn gehaald;
  • voorschotten zijn afgerekend zonder volledige verantwoording;
  • onzekerheden of onrechtmatigheden in de besteding zijn vastgesteld.

Ik verzoek om openbaarmaking van:

1. Overzichten of registraties waarin NGO's zijn opgenomen waarbij in 2020 tekortkomingen in de naleving van subsidieverplichtingen zijn vastgesteld, met vermelding van: naam van de organisatie; subsidieregeling en begrotingsartikel; verstrekt bedrag; aard van de tekortkoming; datum van constatering.

2. De bijbehorende interne memo's, auditrapporten, accountantsrapportages, controleverslagen en correspondentie waarin deze tekortkomingen zijn besproken of beoordeeld.

3. Documenten waaruit blijkt welke maatregelen naar aanleiding hiervan zijn overwogen of genomen, waaronder: verlaging van subsidies; opschorting van betalingen; terugvordering of gedeeltelijke terugbetaling; besluiten om niet tot terugvordering over te gaan, inclusief motivering.

4. Eventuele juridische adviezen of beleidsnotities die zien op de toepassing van artikel 4:46 en 4:57 van de Algemene wet bestuursrecht in deze dossiers.

Ik ontvang de gevraagde documenten graag in digitale vorm.

Indien openbaarmaking van (delen van) documenten wordt geweigerd, verzoek ik u per document gemotiveerd aan te geven op grond van welke wettelijke uitzonderingsgrond dit geschiedt.

Ik verzoek u mij te informeren over de ontvangst en de verdere behandeling van dit verzoek conform de termijnen van de Wet open overheid.

Inkomend 29 januari 2026

Ontvangstbevestiging — Ministerie van Buitenlandse Zaken

Geachte heer/mevrouw,

Hierbij bevestigen wij de ontvangst van uw Woo-verzoek van 28 januari 2026 welke wij op 29 januari 2026 hebben ontvangen.

Kenmerk
Uw verzoek is geregistreerd onder nummer WOO-2026-0008.

Termijn
Wij zullen uw verzoek zo snel mogelijk beoordelen. Het verzoek is zodanig gecompliceerd dat wij twee weken extra nodig hebben om uw verzoek te behandelen. Wij verlengen de beslistermijn daarom met twee weken op basis van artikel 4.4, tweede lid, van de Wet open overheid (Woo). Dit betekent dat u uiterlijk op 12 maart 2026 een antwoord op uw verzoek ontvangt. Als het verzoek zo omvangrijk blijkt te zijn dat wij een prioritering moeten maken, nemen wij daarover met u contact op.

Privacy
Verder informeren wij u dat dit ministerie uw persoonsgegevens moet verwerken om uw verzoek af te handelen. Het gaat dan om gegevens zoals uw naam, adres, telefoonnummer en e-mailadres. Dit ministerie bewaart uw persoonsgegevens niet langer dan wettelijk is verplicht of toegestaan.

Vragen
Als u vragen heeft over de afhandeling van uw verzoek, dan kunt u contact opnemen met woo@minbuza.nl.

Met vriendelijke groet,

Marion van Schagen
Beleidsondersteuner WOO

Directie Open Overheid (DOO)
Ministerie van Buitenlandse Zaken
Rijnstraat 8 | 2515 XB Den Haag
Postbus 20061 | 2500 EB Den Haag

Inkomend Informeel 9 maart 2026

Informele reactie — Ministerie van Buitenlandse Zaken

Dank voor uw verzoek.

We hebben gekeken naar de mogelijkheden om te kunnen voldoen aan uw verzoek, betreffende overzichten of registraties van tekortkomingen bij NGO-subsidies in 2020 en bijbehorende individuele documentatie. Op dit moment is het verzoek te complex en omvangrijk om goed te kunnen beantwoorden.

Er worden geen overkoepelende overzichten bijgehouden van de redenen van tekortkomingen in lopende subsidiebeschikkingen en bijdrageovereenkomsten die in individuele dossiers spelen. Dat is omdat tekortkomingen vaak kunnen worden opgelost met een regeling, in een later stadium of gedurende de looptijd van een beschikking of bijdrageovereenkomst kunnen worden bijgetrokken.

Over bewezen tekortkomingen die met een boete zijn afgedaan wordt jaarlijks verantwoording afgelegd in het BHOS-jaarverslag. Dit zijn de malversaties. Voor 2020 is het verslag reeds openbaar gemaakt:

  • Kamerstuk 35830-XVII, nr. 1 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen
  • XVII Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking — Rijksjaarverslag 2020 (pdf-format)

Onder het kopje 'Malversaties' vindt u alle in 2020 bevonden bewezen tekortkomingen, geldbedragen en welke maatregel vervolgens is genomen.

Ik hoor graag of hiermee aan uw informatiebehoefte is voldaan. Zo niet, dan bespreken we graag in een nader specificeringsgesprek waar u precies geïnteresseerd in bent, denk bijv. aan aantallen of specifieke NGO's.

Indien u toch meer informatie wenst te ontvangen geldt het volgende: omdat wij vanwege de omvang en complexiteit van uw Woo-verzoek het verzoek op dit moment niet goed in behandeling kunnen nemen, zal ik de termijn die geldt voor de behandeling van uw verzoek opschorten tot we gezamenlijk tot een specificering van uw verzoek zijn gekomen. Ik hoop daarin op uw begrip.

Met vriendelijke groet,

Mats
Ministerie van Buitenlandse Zaken

⚠ Analyse Stichting Publiek Rekenschap

  • Het ministerie bevestigt dat er geen overkoepelende overzichten worden bijgehouden van tekortkomingen in subsidieverplichtingen.
  • De verwijzing naar de malversatiebijlage betreft uitsluitend bewezen fraude — niet de bredere categorie tekortkomingen waar het verzoek op ziet.
  • Het voorstel om de beslistermijn op te schorten in afwachting van specificering mist wettelijke grondslag — het verzoek is reeds concreet afgebakend.
  • De reactie is informeel en vormt geen formeel Woo-besluit.
Uitgaand Juridisch 9 maart 2026

Afwijzing specificering — handhaving Woo-verzoek WOO-2026-0008

Geachte mevrouw Van Schagen,

Ik heb uw schrijven van 9 maart 2026 ontvangen en kennisgenomen van uw reactie. Ik wijs het aanbod tot een specificeringsgesprek af en handhaaf mijn Woo-verzoek volledig zoals ingediend op 28 januari 2026.

1. De malversatiebijlage beantwoordt mijn verzoek niet

U verwijst mij naar Bijlage 2 (Sanctiebeleid en malversaties) van het BHOS-jaarverslag 2020. Deze bijlage bevat uitsluitend bewezen gevallen van fraude en diefstal. Mijn verzoek heeft betrekking op een wezenlijk bredere categorie: alle gevallen waarin in 2020 is vastgesteld dat subsidieverplichtingen niet werden nagekomen, ongeacht of er sprake was van opzet of fraude. Dit omvat expliciet:

  • niet of niet tijdig ingediende financiële of inhoudelijke rapportages;
  • ontbrekende of ontoereikende accountantsverklaringen;
  • niet-gerealiseerde prestaties of doelstellingen;
  • voorschotten afgerekend zonder volledige verantwoording;
  • vastgestelde onzekerheden of onrechtmatigheden in de besteding.

Deze categorieën vallen onder de artikelen 4:46 en 4:57 van de Awb en zijn expliciet onderdeel van mijn verzoek. Uw verwijzing naar de malversatiebijlage is dan ook geen adequaat antwoord.

2. De mededeling dat geen centrale registratie bestaat is onvoldoende grond voor weigering

U stelt dat er geen overkoepelende overzichten worden bijgehouden van tekortkomingen in subsidieverplichtingen. Dit laat onverlet dat mijn verzoek geldt. De Wet open overheid verplicht u tot openbaarmaking van bestaande documenten — niet tot het aanleggen van nieuwe overzichten. Mijn verzoek omvat:

  • individuele dossiers per subsidiebeschikking of bijdrageovereenkomst waarbij in 2020 tekortkomingen zijn geconstateerd;
  • de daarbij horende interne memo's, auditrapporten, accountantsrapportages en correspondentie;
  • documenten waaruit blijkt welke maatregelen zijn overwogen of genomen.

Indien dergelijke documenten per dossier bestaan — en dat is bij subsidietoezicht het geval — vallen zij onder de reikwijdte van mijn verzoek. Het ontbreken van een centraal overzicht ontslaat u niet van de verplichting individuele documenten te verstrekken.

3. Specificering is niet aan de orde

U stelt voor de beslistermijn op te schorten totdat wij gezamenlijk tot een specificering zijn gekomen. Dit is rechtens onjuist. De Woo biedt de mogelijkheid tot specificering uitsluitend als het verzoek onvoldoende duidelijk is om te behandelen. Mijn verzoek is concreet, afgebakend en gespecificeerd naar jaar (2020), categorie (NGO-subsidies BHOS), type tekortkoming en soort document. Er is geen grond voor opschorting.

Ik wijs er bovendien op dat de door u aangekondigde termijn al is verlengd tot uiterlijk 12 maart 2026 op grond van artikel 4.4, tweede lid, Woo. Een verdere opschorting buiten dit kader is niet toegestaan zonder dat daartoe een wettelijke grondslag bestaat.

4. Formele eis

Ik verzoek u — en voor zover nodig sommeer ik u — uiterlijk op 12 maart 2026 een formele beslissing op mijn Woo-verzoek te nemen. Deze beslissing dient per gevraagde documentcategorie te vermelden:

  • welke documenten worden verstrekt;
  • welke documenten worden geweigerd, met vermelding van de wettelijke uitzonderingsgrond per document;
  • of centrale registraties van tekortkomingen al dan niet bestaan — een formele bevestiging hiervan is een beslissing waaraan rechtsmiddelen zijn verbonden.

Indien ik op 12 maart 2026 geen formele beslissing heb ontvangen, zal ik zonder nadere aankondiging bezwaar maken wegens het uitblijven van een tijdige beslissing (fictieve weigering), en zo nodig beroep instellen bij de bestuursrechter.

Ik zie uw formele beslissing tegemoet.

Met vriendelijke groet,

Stichting Publiek Rekenschap
Assen

Inkomend 13 maart 2026

Nadere reactie ministerie — verzoek om specificering

Dank voor uw reactie. Ik kan mij voorstellen dat u tijdig en volledig antwoord wil op uw verzoek. Laat ik benadrukken dat ik het liefst u tevreden zou stellen en dan ook heel graag even zou bellen of digitaal overleggen wat we voor u kunnen betekenen en hoe we dat het beste kunnen doen.

De afgelopen weken heb ik samen met de directie Financiële en Economische Zaken (FEZ) uitgebreid onderzocht hoe wij uw verzoek zouden kunnen beantwoorden. We hebben gekeken in ons registratiesysteem m.b.t. NGO-subsidies wat we daaruit zouden kunnen halen. Helaas bleek er niet een werkbare manier te zijn om aan uw verzoek te kunnen voldoen, vandaar onze conclusie dat het verzoek zoals u die heeft ingediend te breed en complex is om uit te voeren.

Tekortkomingen niet zijnde malversaties is namelijk een breed begrip gebleken. Vaak worden kleine tekortkomingen tijdens de duur van een meerjarig project later bijvoorbeeld al rechtgetrokken. Of er sprake was van een tekortkoming bij projecten in 2020 kunnen wij niet uit ons registratiesysteem halen, maar zal per individueel geval uit de documentatie moeten blijken.

Wel is het gelukt een lijst van afwijzingen van verantwoordingsrapportages en -rapporten te draaien (122 afwijzingen, 44 individuele casussen met achter elke casus tientallen tot honderden gearchiveerde stukken). Daarnaast zijn er 7 gevallen van invorderingen in het jaar 2020, waarbij geld is teruggevraagd dat meer is betaald dan verantwoord. Beide gevallen kunnen een indicatie zijn dat er een tekortkoming was, maar er kunnen ook vele andere redenen voor zijn.

Omdat het verzoek dat u heeft ingediend ook alle bijbehorende achterliggende documentatie en correspondentie omvat, zal het gaan om honderden tot duizenden documenten.

Nogmaals ga ik graag met u in gesprek en de volgende suggesties voor enige specificering toelichten:

  • Kijken naar een beleidsterrein met daarbij behorende projecten, waarvan voorbeelden uit het registratiesysteem kunnen worden besproken.
  • Kijken naar tekortkomingen bij projecten met invorderingen.
  • Kijken naar een specifieke NGO.

Ik hoop u hiermee alsnog van dienst te kunnen zijn en hoor graag via welke contactgegevens ik u het beste kan bereiken.

Met vriendelijke groet,

Mats
Directie Open Overheid (DOO)
Ministerie van Buitenlandse Zaken
WOO@minbuza.nl

Uitgaand 13 maart 2026

Vervolgvragen na nadere reactie ministerie

Geachte Mats,

Dank voor uw uitgebreide en transparante toelichting. Ik waardeer de moeite die u en de directie FEZ hebben genomen om mijn verzoek serieus te onderzoeken.

Ik wijs er volledigheidshalve op dat de wettelijke beslistermijn voor mijn verzoek reeds is verstreken. Ik stel het op prijs dat u actief mee zoekt naar een werkbare oplossing, en ben bereid de formele bezwaarprocedure vooralsnog achterwege te laten — mits er op korte termijn vooruitgang wordt geboekt.

Uw mail roept bij mij drie vervolgvragen op die ik graag schriftelijk beantwoord zou zien, als onderdeel van het formele Woo-besluit:

1. Wat verstaat het ministerie onder "afwijzingen van verantwoordingsrapportages"?

Kunt u verduidelijken wat een afwijzing in dit verband betekent? Gaat het om rapportages die zijn teruggestuurd voor herstel, om definitief afgekeurde verantwoordingen, of om iets anders? En worden afwijzingen die later alsnog worden goedgekeurd ook meegeteld in de 122?

2. Bestaat er een systematisch controlesysteem voor de naleving van subsidieafspraken?

Uit uw mail begrijp ik dat uw registratiesysteem geen overzicht kan genereren van tekortkomingen in de naleving van subsidievoorwaarden. Mijn vraag is daarmee: beschikt het ministerie over een systeem of werkwijze waarmee structureel wordt gemonitord of subsidieontvangers hun afspraken nakomen — dus los van wat er toevallig uit rapportages naar voren komt? Zo ja, hoe is dat ingericht? Zo nee, kunt u dat bevestigen?

3. Concreet voorbeeld ter verduidelijking

Als verdere concretisering van vraag 2 verzoek ik u — indien een dergelijk controlesysteem bestaat — dit toe te lichten aan de hand van één concreet voorbeeld. Bij voorkeur Oxfam Novib, als een van de grootste subsidieontvangers van het ministerie in 2020. Op welke wijze is in dat geval gemonitord of aan de subsidieafspraken is voldaan, en wie was daarvoor verantwoordelijk?

Deze drie vragen zijn voor mij de kern van het oorspronkelijke verzoek. De antwoorden hoeven geen omvangrijke documentatie te omvatten — een heldere feitelijke beantwoording volstaat.

Ik verzoek u deze vragen te beantwoorden binnen twee weken na dagtekening van deze mail, zodat wij gezamenlijk tot een werkbare specificering kunnen komen. Mocht u die termijn niet kunnen halen, verneem ik dat graag tijdig.

Na ontvangst van uw antwoord ben ik graag bereid om in overleg te treden over verdere specificering van het verzoek, bijvoorbeeld ten aanzien van de 7 invorderingen of een specifiek beleidsterrein.

Met vriendelijke groet,

W.J. Oosting

Huidige stand van zaken: het ministerie is verzocht een formele beslissing te nemen voor 30 april 2026 over de eerste tranche (89 definitief afgewezen eindverantwoordingen). Bij uitblijven volgt bezwaar. een formeel besluit te nemen. Bij het uitblijven hiervan volgt bezwaar wegens fictieve weigering en zo nodig beroep bij de bestuursrechter.